Biografie znanych osób i nie tylko

Ferdinand Verbiest

Pojazd zbudowany przez Ferdinanda Verbiesta

Ferdynand Verbiest (ur. 9 października 1623 w Pittem, zm. 28 stycznia 1688 w Pekinie) - misjonarz jezuicki, Belg z pochodzenia, który zbudował (w latach 1665 - 1680 lub konkretnie w 1678 r.) mały model czterokołowego pojazdu napędzany parą. Przebywał w latach 1659 - 1688 w Chinach, na dworze cesarza Kang - Hi, zajmując się badaniami i doświadczeniami z zakresu fizyki.

Jego urządzenie działało na zasadzie niewielkiej i prostej turbiny parowej. Składało się z drewnianej ramy (podwozia) długości ok. 60 cm, ustawionego na nim metalowego kociołka, napełnionego wodą, umieszczonego nad paleniskiem. Kociołek posiadał wysunięty ustnik, z którego wydobywający się strumień pary napędzał - poziomo ustawione nad tylną osią - koło zębate. Koło za pośrednictwem prostej przekładni przenosiło napęd na oś tylnego koła. Do ramy doczepiono z przodu piąte koło, które pozwalało na kierowanie modelem. Podobno owe urządzenie mogło jeździć przez około godzinę.

Verbiest nazwał wymyśloną przez siebie konstrukcję “gorejący wiatr” i opisał w pracy Astronomia Europea, wydanej po chińsku a potem w 1687 r. po łacinie. Model tego pojazdu zrekonstruował w 1775 r. fizyk i mechanik Johann Lorenz Boeckmann, który zajmował się między innymi telegrafami optycznymi. Rekonstrukcję pojazdu Verbiesta wystawiono w 1860 r. w muzeum w Karlsruhe. W książkach autorstwa Aleksandra Mariana Rostockiego przedstawiono rysunek tego pojazdu wykonany przez Bohdana Wróblewskiego.

Co prawda Kronika Techniki (wydanie polskie 1992 r.) podaje, że Verbiest jeździł swoim pojazdem po ulicach Pekina. Wynikałoby z tego, że zbudował nie tylko model miniaturowy, ale i normalnej wielkości wehikuł parowy. Porównaj też artykuł: historia motoryzacji.

Bibliografia

1. “Kronika Techniki” Wydawnictwo Kronika Marian B. Michalik, Warszawa 1992.
2. Rostocki Aleksander Marian, “Historia starych samochodów”, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1988.
3. Rostocki Aleksander Marian, “Kolekcja starych samochodów” Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1991.
4. Witold Rychter, “Dzieje samochodu”, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1983.

Kategorie: Historia techniki • Jezuici • Misjonarze • Motoryzacja • Samochody • Urodzeni w 1623 • Zmarli w 1688

Węgierska płyta patefonowa

Patefon - przenośne urządzenie do odtwarzania dźwięku z płyt, o napędzie mechanicznym, wynalezione przez braci Emila i Charlesa Pathe.

Urządzenie produkowane było w latach 1905 - 1920 przez firmę Pathe Freres. Płyty patefonowe odznaczały się wgłębnym zapisem dźwięku (zróżnicowaną głębokością rowka zapisu), liczbą obrotów do 100 na min i średnicą do 35 cm, czym różniły się od płyt gramofonowych.

Odtwarzanie w patefonie odbywało się od środka płyty przy użyciu niewymiennej kulki (najczęściej szafirowej), osadzonej na ramieniu mającym możliwość poruszania się w płaszczyźnie poziomej i pionowej. Dzięki zastąpieniu igły przez kulkę wyeliminowano szumy powstające podczas tarcia igły o płytę.

Zobacz też:

• gramofon, fonograf

Kategorie: Sprzęt RTV • Historia techniki

Fonograf

Thomas Edison z fonografem

Słuchanie nagrania z wałka fonografu

Fonograf (z gr. zapis dźwięku) – jedno z pierwszych urządzeń służących do zapisu i odtwarzania dźwięku, poprzednik gramofonu.

Dosłownie wyraz fonograf oznaczać może dowolne urządzenie służące do zapisu dźwięku, jednak zazwyczaj używa się go na określenie konstrukcji Thomasa Edisona. Edison swój wynalazek zademonstrował 29 listopada 1877, a opatentował go 19 lutego 1878.

W fonografie dźwięk zapisywany był wgłębnie na cylindrze zakładanym na metalowy walec napędzany korbką i odtwarzany za pomocą igły. Igła była metalowa lub szklana. Nośnik dźwięku wykonany był z cyny, później z wosku (rozwiązanie Alexandra Grahama Bella), w końcu z ebonitu. “Głośnikiem” była duża lejkowata, metalowa tuba. Późniejsze gramofony używały dysków z poziomymi rowkami; podejście to nie jest technicznie lepsze ani gorsze – rozwinęło się, ponieważ nie było chronione patentem Edisona, a dyski (płyty) były łatwiejsze i tańsze w produkcji (można było do tego celu używać prasy). Dodatkowym powodem wyparcia cylindrów przez dyski była ich słaba wytrzymałość; szybko się zużywały lub tłukły. Do końca ich istnienia na rynku dźwięk nagrywano na nich mechanicznie. W drugiej dekadzie XX wieku, kiedy zaczęto nagrywać płyty do gramofonów metodą elektryczną, skończył się popyt na fonografy. Ostatni wyprodukowano w 1929.

Przypisy

1. ↑ Małgorzata Szubert: Leksykon rzeczy minionych i przemijających. Warszawa: Muza SA, 2003. ISBN 83-7319-138-0. 

Zobacz też

• patefon
• gramofon
• magnetofon

Kategorie: Sprzęt RTV • Historia techniki

Amator stereo (model DSS101) - popularny polski amplituner produkowany przez ZR Diora w latach 1976-1985..

Podstawowe dane techniczne:

Zakresy odbioru fal:

• fale długie 165-285 kHz
• fale średnie 525-1605 kHz
• fale krótkie 1 5,95-9,775 MHz
• fale krótkie 2 11,7-21,75 MHz
• fale UKF 65,5-73,0 MHz

Moc wyjściowa: DSS101: 2*4W, DSS201 i następne: 2*10W

Wejścia i wyjścia:

• Wejście gramofonowe (DIN),
• wejście i wyjście magnetofonowe (DIN),
• wyjście słuchawkowe (DIN, oprócz wer. 3)
• złącze anteny i uziemnienia AM
• złącze anteny symetrycznej FM (300 Ohm)

Produkowany w kolejnych odmianach: 1, 2, 2b, 2c i 3 odbiornik był popularnym odbiornikiem domowym w Polsce w późnych latach 70. i na początku lat 80.

Zmiany konstrukcyjne w kolejnych wersjach:

• 2 (DSS201 - oznaczenie dla wszystkich wersji modelu) - model produkowany od 1979 roku, w którym tranzystorowa końcówka mocy została zastąpiona końcówką zbudowaną na hybrydowych układach scalonych GML-026, co przyczyniło się do wzrostu mocy wyjściowej z 2*4W do 2*10W
• 2b - wersja oszczędnościowa, likwidacja wskaźnika dostrojenia
• 2c - nowy wskaźnik dostrojenia, zielone podświetlenie skali zastąpione pomarańczowym
• 3 (AWS110) - wskazówkowy wskaźnik dostrojenia zastąpiony zbudowanym na diodach LED, czerwone podświetlenie skali, czarny panel przedni zastąpiony szarym, gniazdo słuchawkowe DIN zastąpione gniazdem słuchawkowym Jack 6.3 mm

W kolejnych wersjach wprowadzano też mniejsze zmiany np. w wyglądzie regulatorów, czcionce napisów, napisach na skali itd.

Odbiornik był sprzedawany w zestawie z prostymi kolumnami szerokopasmowymi niskiej jakości.

Zobacz też inne odbiorniki produkcji polskiej.

Przypisy

1. ↑ Radiograty.
2. ↑ Unitra klub.

Linki zewnętrzne

Schemat elektryczny

Kategorie: Radiotechnika • Historia techniki • Sprzęt RTV

Zakłady Radiotechniczne „Natawis” - działająca w latach 1925 - 1939 w Warszawie firma specjalizująca się w imporcie i produkcji części radiotechnicznych oraz gotowych odbiorników radiowych.

Nazwa firmy pochodziła od imienia i nazwiska założyciela - Natana Wisenberga, który zajmował się importem sprzętu radiowego od 1919r. Firma ZR Natawis została zarejestrowana i rozpoczęła działalność w roku 1925 w siedzibie przy ul. Królewskiej 41 w Warszawie, a w 1926 otworzyła własne warsztaty produkcyjne przy ul. Puławskiego. Wkrótce buduje własną sieć dystrybucji opartą o przedstawicielstwa w Krakowie, Poznaniu i Łodzi.

Do roku 1935 odbiorniki radiowe produkcji Natawisa są oznaczane wg. następującego kodu:

Odbiorniki lampowe:

• pierwsza litera: G = aparat z wbudowanym głośnikiem; brak litery = bez głośnika
• druga litera - rodzaj zasilania: Z = prąd zmienny; S = prąd stały; B = bateryjne
• pierwsza cyfra - ilość obwodów strojonych
• druga cyfra - ilość lamp radiowych (bez prostowniczych)
• trzecia cyfra - wersja aparatu

Odbiorniki detektorowe:

• pierwsza litera: D = odbiornik detektorowy
• pierwsza cyfra - ilość obwodów strojonych
• druga cyfra - wersja aparatu

Np. GZ123, GZ136, D11

Od roku 1935, podobnie jak inne firmy, Natawis nadaje swoim odbiornikom nazwy własne - np. Piccolo, Herold, Imperator, Cezar, Royal, Mont Blanc, Olimp.

Odbiorniki ZR Natawis są uważane za bardzo dobrze zaprojektowane i starannie wykonane.

Zobacz też: Polskie_odbiorniki_radiowe

Literatura

• Roman Stinzing, Eugeniusz Szczygieł, Henryk Berezowski (2000), Złote lata radia w II Rzeczypospolitej, Nowy Sącz, V.I.D.I., ISBN 83-909628-6-1

Linki zewnętrzne

Stare Radia

Kategorie: Radiotechnika • Historia techniki • Przemysł w Warszawie • Sprzęt RTV

koło deptakowe

Koło deptakowe, deptak - rodzaj silnika przekształcającego energię siły żywej - człowieka, konia, bydła - w energię mechaniczną.

Zobacz też

• Kierat
• Kabestan
• Koło wodne
• Bieżnia (sprzęt sportowy)

Linki zewnętrzne

• http://www.deutsches-museum.de/en/collections/machines/power-engines/muscle-power/

koło deptakowe

Kategorie: Silniki • Historia techniki

Prehistoria

Starożytność Średniowiecze wieki: XVI-XVIII wiek XIX wiek XX

wiek XXI

Starożytność

• 4000 p.n.e. - pismo
• 3700 p.n.e. - brąz (Mezopotamia)
• 3500 p.n.e. - papirus
• 3400 p.n.e. - Ĺźelazo
• 3000 p.n.e.
  • szkło
  • radło (Egipt, Mezopotamia)
• 2800 p.n.e. - Ĺźarna do mielenia zboĹźa
• 2700 p.n.e. - zegar wodny
• 2686 p.n.e. - piramida egipska
• 2500 p.n.e. - mydło (Mezopotamia)
• 2000 p.n.e. -piwo (Mezopotamia)

• 1500 p.n.e.
  • klepsydra (Egipt)
  • pilnik (Egipt)
• 1300 p.n.e. - pergamin (Egipt)
• 1000 p.n.e. - alfabet (Fenicja)
• 900 p.n.e. - wieĹźa oblężnicza (Asyria)
• 700 p.n.e. - akwedukt (Mezopotamia)
• VI wiek p.n.e.
  • Mur chiński
  • czekolada
• 600 p.n.e. - strzemię (Chiny)
• 500 p.n.e.
  • świeca
  • kusza (Chiny)
• 440 p.n.e. - abakus (liczydło), prekursor maszyn liczących (Grecja)
• IV wiek p.n.e. - katapulta
• 400 p.n.e. - Ĺźelazko do prasowania (Chiny)
• III wiek p.n.e. - wielokrążek (Archimedes, Grecja)
• 300 p.n.e. - młyn wodny (Chiny)
• 280 p.n.e. - latarnia morska (Faros, Egipt)
• 250 p.n.e. - śruba Archimedesa (Archimedes, Grecja)
• 200 p.n.e. - koło wodne
• 150 p.n.e. - astrolabium (Hipparchus, Grecja)
• 140 p.n.e. - bania Herona, turbina parowa (Heron, Grecja)
• 107 p.n.e. - wiatrak
• około 100 p.n.e. - podkowa - Rzym
• 100 p.n.e. - wydmuchiwanie naczyń szklanych - Syria
• 100 p.n.e. - cement - Rzym
• 100 p.n.e. - porcelana - Chiny
• 46 p.n.e. - kalendarz juliański
• 105 - papier - Caj Lun - Chiny

Zobacz też: Wynalazek, Historia wynalazków i wynalazczości.

Tematy dotyczące tego okresu: Odkrycia geograficzne Odkrycia naukowe Pozostałe Odkrycia Dyskusja o tym cyklu artykułów

Kategorie: Starożytność • Historia techniki • Strony przeglądowe - technika

Radioodbiornik Szarotka
(źródło: Allegro)

Szarotka – praktycznie pierwszy, polski przenośny lampowy radioodbiornik. Produkowany w latach pięćdziesiątych XX w. w Zakładach Radiowych im. Marcina Kasprzaka w Warszawie na licencji austriackiego Siemensa (model Grazietta). Zakresy fal: początkowo Dł i Śr później też i Kr. Zasilane z baterii lub zasilacza sieciowego mającego kształt podstawki, na którym stał radioodbiornik. Podczas pracy “stacjonarnej” był zasilany z sieci przez wyprowadzone z zasilacza bolce zasilające. Wyjęcie radioodbiornika z podstawki powodowało załączenie zasilania bateryjnego. Jest to sześciobwodowa, dwu lub trzyzakresowa superheterodyna z wbudowaną anteną ferrytową.

Szarotka nie była jedynym tego typu odbiornikiem produkowanym w Polsce. Rok wcześniej, w 1956 r. przenośny odbiornik lampowy “Turysta” wytwarzała Spółdzielnia Pracy Artykułów Technicznych i Metalowych w Poznaniu (krótka seria). Następne modele odbiorników przenośnych budowano już na tranzystorach.

Dane techniczne

• zakresy fal (dwie wersje):
  • Szarotka 2: długie 1050-1875 m, średnie 187-560 m
  • Szarotka 3: dodatkowo 25 metrowy zakres fal krótkich
• czułość: około 500 µV
• częstotliwość pośrednia: 465 kHz
• głośnik: magnetoelektryczny typu GD 9/0,5 (4.5 Ω)
• moc wyjściowa 50 mW przy zniekształceniach 10%
• zasilanie:
  • bateryjne (z ogniw Leclanchégo): 2 baterie żarzenia po 1,5 V (R20), 1 bateria anodowa 67,5 V,
  • sieciowe: zewnętrzny zasilacz sieciowy na napięcie 120/220 V stanowiący podstawę – podpórkę pod radioodbiornik
  • czas pracy na komplecie baterii: 25 – 30 godzin
• pobór prądu:
  • przy zasilaniu bateryjnym:
    • prąd żarzenia: około 150 mA
    • prąd anodowy: około 12 mA
  • przy zasilaniu sieciowym: około 6 W
• wymiary: 225 × 170 × 65 mm.
• ciężar z bateriami: poniżej 2 kg
• lampy miniaturowe, bezpośrednio żarzone:
  • 1R5T – mieszacz i heterodyna
  • 1T4T – wzmacniacz pośredniej częstotliwości
  • 1S5T – detektor i wzmacniacz napięciowy m.cz.
  • 3S4T – wzmacniacz głośnikowy
  • DM70 – oko magiczne (wskaźnik dostrojenia i włączenia odbiornika)

Budowa radioodbiornika Szarotka

Klawisz fal średnich
Klawisz fal długich

Magiczne oko (wskaźnik dostrojenia i włączenia)
Skala

Potencjometr regulacji siły głosu i wyłącznik
Pokrętło strojenia

Głośnik

Zasilacz

Zobacz też inne odbiorniki produkcji polskiej.

Linki zewnętrzne

• schemat.

Kategorie: Radioodbiorniki • Historia techniki

Cztery wielkie wynalazki

Nazwa chińska

Hanyu Pinyin
sì dà fāmíng

Wade-Giles

Spolszczenia

Znaki trad.

Znaki upr.
四大发明

Cztery Wielkie Wynalazki to druk, kompas, papier i proch, które po raz pierwszy pojawiły się w Chinach.

Pierwsze wzmianki o używaniu magnetytu w celu określania kierunków geograficznych pojawiają się w Chińskiej literaturze już IV w p.n.e.. Pierwszy był papier wynaleziony wg tradycji w 105 r., ale wytwarzany już nawet II w p.n.e. W II w n.e. pojawił się w proch. Druk wynaleziono w VII wieku.

Papier i proch trafiły do Europy drogą lądową, co trwało po kilkaset lat.

Przypisy

1. ↑ Robert Temple, Geniusz Chin, Ars Polona, Warszawa, 1994, str. 149-151

Kategorie: Kultura Chin • Historia technikiUkryta kategoria: Zalążki artykułów

Stara Irlandka przy kołowrotku, fotografia kolorowana, ok. 1890-1900

Święta Elżbieta przy kołowrotku

Kołowrotek - najprostsze urządzenie mechaniczne do wytwarzania przędzy z włókien. Dawniej bardzo powszechne, szczególnie w wytwórstwie chałupniczym, obecnie dość rzadko używane, najczęściej spotykane jako eksponat w muzeach etnograficznych.

Pochodzenie

Pierwsze kołowrotki powstały prawdopodobnie w Indiach ok. XI wieku i były tylko nieco rozbudowanym zestawem kądzieli i wrzeciona. Proces przędzenia nie był ciągły. Wprowadzono napęd wrzeciona przy pomocy korby. Nazywano go kołowrotkiem ręcznym.

Dalszy rozwój konstrukcji zmierzał do uzyskania procesu ciągłego i tym samym znacznego przyspieszenia przędzenia. Uzyskano to przez wprowadzenie napędu nożnego i zastosowanie wrzeciona ze skrzydełkiem. Podobne rozwiązanie stosuje się również dzisiaj, w niedoprzędzarkach skrzydełkowych. Kołowrotek używany był do przędzenia zarówno włókien zwierzęcych (wełna), jak i łykowych (len, konopie). Od sposobu napędzania nazywa się go kołowrotkiem nożnym.

Schemat budowy kołowrotka

Budowa

Kołowrotek składa się z trĂłjnoĹźnej, ukośnej podstawy, w ktĂłrej umocowane jest koło napędowe i wrzeciono oraz wspornik kądzieli. Pod podstawą umieszczony jest pedał . Do napędu obu kółek pasowych wykorzystywano jedno, podwĂłjnej długości cięgno. Formowano z niego “Ăłsemkę”, a następnie, po złoĹźeniu na pół, zakładano na koła pasowe. Jedna część tej “Ăłsemki” napędzała skrzydełko, a druga szpulkę. Osie koła napędowego i wrzeciona obracały się w otworach wykonanych w drewnianej podstawie. Dla zmniejszenia tarcia osie smarowano łojem.

Przędzenie

Prządka wyciągała pasemko włókien z kądzieli i skręcała je ręcznie lub przy pomocy wrzeciona, aż do uzyskania odcinka przędzy o długości ok. jednego metra. Koniec utworzonej przędzy przeciągała przez otwór w osi wrzeciona i następnie przewleka ją przez jeden z haczyków na skrzydełku i nawijała koniec na szpulkę.

Od tego momentu kołowrotek był gotów do przędzenia ciągłego. Prządka pobierała palcami pasemka włókien, wyciągała je z kądzieli, uważając by nie przerwać pasma włókien, tworzyła tasiemkę i naciskając stopą rytmicznie pedał wprawiała kołowrotek w ruch. Szybkością wyciągania włókien z kądzieli i napięciem nitki regulowała ilość skrętów. Od ilości pobranych włókien zależała grubość uzyskiwanej przędzy. Czynność ta wymagała dużej wprawy. Przy dużym doświadczeniu istniała możliwość uzyskania przędzy o bardzo dobrych parametrach.

Kategorie: Rzemiosło • Historia techniki